Gajowiec żółty (Galeobdolon luteum).

Gajowiec żółty należy do rodziny jasnowatych, dlatego czasami występuje pod nazwą „jasnota żółta” lub „jasnota gajowiec”. Na czworokanciastych łodygach pojawiają się delikatne liście. Są sercowate w kształcie i ozdobione ząbkami. Podstawowy gatunek ma liście ciemnozielone, jednakże niektóre odmiany są bardziej barwne. Jasnota żółta kwitnie od maja do lipca. Składają się z 6-10 sztuk w nibyokółkach. Kielich składa się z lancetowatych ząbków, a koronę stanowi wyłącznie prosta, dwuwargowa rurka. Kwiaty gajowca są żółte, chociaż dolna warga korony może mieć ciekawą, brązową plamkę. W Polsce to roślina pospolita, spotykana najczęściej w lasach i zaroślach. Bylina osiąga zwykle ok. 30cm wysokości (w dobrym warunkach dorasta nawet do 60cm).

Ze względu na specyficzny kształt kwiaty są zapylane głównie przez trzmiele-duże gatunki (mają dłuższy aparat gębowy od innych zapylaczy). Zdarza się jednak, że pszczoły wygryzają otwory w płatkach, aby dostać się do nektaru. To roślina miododajna. Wydziela przyjemny zapach kojarzący się z cytrusami i melisą. Gajowiec żółty to jedna z roślin typowych dla flory Polski, która znalazła zastosowanie w ziołolecznictwie. Dawniej był bardziej popularny, obecnie jednak także można spotkać jego ziele w sklepach zielarskich lub aptekach homeopatycznych. Gajowiec wykazuje silne działanie przeciwskurczowe, dlatego bywa często stosowany w leczeniu różnych schorzeń.

Ponadto roślina wykazuje delikatne działanie wykrztuśne. Pomaga usunąć flegmę z organizmu w czasie przeziębienia, dlatego bywa stosowana w leczeniu kaszlu i nieżytów układu oddechowego. Polska medycyna ludowa kazała pić napar z ziela gajowca kobietom – miał pomagać w leczeniu dolegliwości ginekologicznych i faktycznie czasami się go wykorzystuje w tym celu, na przykład w czasie problemów z zajściem w ciążę.

Ziarnopłon wiosenny (Ficaria verna)

W gwoli wstępu to wprowadzam zasadę, że co poniedziałek będzie pojawiał się post z opisem jakiegoś gatunku. 
Ziarnopłon wiosenny rozrasta się szeroko, za pomocą pojedynczych lub rozgałęzionych łodyg o długości do 30 cm, wznoszących się na wysokość do 15 cm. Złocistożółte, lśniące w słońcu kwiaty ziarnopłonu wiosennego, o średnicy 2-3 cm, pojawiają się już wczesną wiosną, na przełomie kwietnia i maja. Umieszczone na wystających ponad powierzchnię liści szypułkach, mają 8-12 wąskich płatków korony i zielonożółte działki kielicha, które powodują, że zamknięte kwiaty stają się niemalże zupełnie niewidoczne pośród liści. Dzieje się tak przed deszczem oraz w nocy. Kwiaty otwierają się tylko podczas słonecznej pogody i są otwarte, od wschodu do zachodu słońca. W obrębie gatunku wyróżnia się w zależności od ujęcia systematycznego 5 lub 7 podgatunków, spośród których dwa występują w Polsce.

Ziarnopłon wiosenny dzięki swej intensywnej i połyskliwej barwie kwiatów, stanowi nie lada atrakcję dla zapylających je owadów, takich jak muchówki czy błonkówki. Często zdarza się jednak, że kwitnienie ziarnopłonu przypada na okresy chłodu, kiedy owady nie przejawiają takiej aktywności i zapylenie oraz zapłodnienie, a co za tym idzie zawiązanie nasion, jest utrudnione. Ziarnopłon wiosenny ewolucyjnie przystosowany jest do takich sytuacji. Roślina wytwarza jajowate bulwki wyrastające w kątach dolnych liści, które po dojrzeniu opadają i zakorzeniają się w glebie. W ten sposób może rozwinąć się młoda roślina. Jest to jeden z dodatkowych, wykształconych przez roślinę sposobów rozmnażania wegetatywnego, zapewniającego jej większe szanse na przeżycie. To właśnie m.in. ten mechanizm powoduje tworzenie przez tą roślinę tak zwartych kobierców. Jeśli dojdzie do zapylenia i zapłodnienia, roślina wytwarza owoce, będące omszonymi niełupkami z mięsistym wyrostkiem. Nasiona posiadają elajosom (mięsista warstwa tłuszczu bogata w białko występująca na powierzchni nasiona) i roznoszone są przez mrówki.

Wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris).

Wrzos zwyczajny, wrzos pospolity – jedyny gatunek rośliny wieloletniej z rodzaju wrzos należącego do rodziny wrzosowatych. Występuje w niemal całej Europie i przyległych obszarach Azji i Afryki oraz jako zawleczony na innych kontynentach. W Polsce jest to gatunek pospolity. Rośnie w różnych zbiorowiskach roślinnych i w różnych warunkach wilgotnościowych, zawsze jednak na glebach kwaśnych i ubogich. Jest wykorzystywany w stanie dzikim jako roślina miododajna, pozyskiwany z natury jako roślina lecznicza i uprawiany jako roślina ozdobna.
Wrzos to roślina wybitnie kwasolubna – rośnie na glebach o różnej wilgotności od suchych piasków po bagna, jednak zawsze kwaśnych i ubogich. Uznawany jest za gatunek wskaźnikowy takich gleb. Unika skał wapiennych. Występuje na terenach nizinnych i w górach sięgając po 2700 m n.p.m. w Alpach, 2060 m n.p.m. w Tatrach. Optimum ekologiczne gatunek ma w formacjach krzewinkowych rozwijających się pod wpływem wilgotnego i łagodnego klimatu atlantyckiego – na wrzosowiskach.
Wrzosy kwitnąć zaczynają już w drugim roku życia (w borach świeżych później – po 5 roku życia), ale największy udział pędów kwitnących występuje u roślin 6- i 7-letnich (w borach świeżych u roślin 6- do 9-letnich). Na intensywność kwitnienia istotny mają wpływ temperatury w kwietniu, kiedy rozwój kwiatów się zaczyna. Rośliny kwitną przez trzy tygodnie w okresie od końca lipca do końca września, dłużej w lata chłodne.

Kwiaty są owadopylne i są zapylane przez owady z różnych grup systematycznych. Do zapłodnienia może dojść także w wyniku wiatropylności i samopylności, przy czym ostatni sposób rzadko jest skuteczny. Owoce dojrzewają we wrześniu i październiku. Dorosłe rośliny wytwarzają tysiące nasion w ciągu roku, przy czym udział nasion zdolnych do kiełkowania jest odwrotnie skorelowany z wysokością, na jakiej rośliny rosną. Nasiona zachowują zdolność do kiełkowania przez co najmniej 100 lat i kiełkują przy dostępie do światła, znacznie skuteczniej na glebie mineralnej niż organicznej.
Korzenie wrzosu funkcjonują w symbiozie ze strzępkami grzybni tworzącej mikoryzę erikoidalną, typową dla roślin wrzosowatych, czyli taką, w której strzępki grzybów tworzą luźną sieć wokół komórek włośnikowych roślin wrzosowatych oraz wnikają poprzez ściany komórkowe do wnętrza komórek kory pierwotnej gęsto je wypełniając. Komórki grzyba nie przebijają jednak błon komórkowych. W ciągu kilku tygodni zarówno komórki rośliny, jak i wrastające w nie strzępki grzybów obumierają.

Wrzos zwyczajny odgrywa szczególną rolę w kulturze krajów, gdzie pełni też znaczącą rolę w krajobrazie tj. w Irlandii i Szkocji, ale jest też jednym z narodowych symboli Norwegii.
Szczególne znaczenie, jako roślinie mającej przynosić szczęście, przypisywano rzadko spotykanym w naturze wrzosom kwitnącym na biało (brytyjski odpowiednik czterolistnej koniczyny). Białe wrzosy są w efekcie popularną ozdobą weselną, składnikiem bukietów panny młodej. Rzadkość ich występowania wiązano także z obfitującą w wojny historią Szkocji – wedle legend znaczyć miały bowiem miejsca, w których nie przelano krwi w bitwie, ewentualnie miejsca spoczynku wróżek.
Biało kwitnące wrzosy wiązane są też z legendarną Malwiną mającą żyć w III wieku ne. Bukiet wrzosów przyniósł jej posłaniec od jej narzeczonego – Oskara wraz z wieścią, że tuż po ich zerwaniu zginął on w bitwie. Łzy Malwiny zmieniły barwę kwiatów wrzosowych, a ona sama zaklęła białe kwiaty wrzosu, które mimo że stanowiły symbol jej żałoby, miały przynosić wszystkim ich znalazcom szczęście.
Wierzono także, że wrzos noszony przy sobie chroni przed przemocą, w tym zwłaszcza przed zgwałceniem. Spalenie przed domem paproci i wrzosu miało sprowadzać deszcz. Wrzos miał być świętą rośliną dla druidów. Roślina wykorzystywana była do „okiełzania złych duchów”.
W Niemczech wierzono, że kwiaty wrzosu (niem. Heide) zawdzięczają swą barwę krwi zabitych pogan (niem. Heiden).

Rudbekia naga (Rudbeckia laciniata).

Gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Pochodzi z Ameryki Północnej. Do Europy sprowadzona została przez ogrodników jako roślina ozdobna. Rozprzestrzeniła się w środowisku naturalnym jako uciekinier z ogrodów.
Zdziczała odmiana występuje głównie w południowej części kraju, rzadziej na północy. To roślina światłolubna. Preferuje gleby wilgotne, o odczynie obojętnym. Rośnie w lasach łęgowych, nad brzegami rzek, na terenach ruderalnych.
Rudbekia naga jest byliną z krótkimi, podziemnymi rozłogami. Jest często uprawiana z powodu dekoracyjnych kwiatostanów. Nagie pędy rudbekii pokryte są sinawym nalotem osiągają od 0,5 do 3,0 metrów wysokości. Liście są duże, długoogonkowe, pierzasto-podzielone. Kwitnie na żółto od końca lipca do września. Jesienią nadziemne części rudbekii obumierają, a roślina zimuje w postaci pączków znajdujących się tuż przy powierzchni ziemi (hemikryptofit). Rozmnaża się przez fragmentację kłączy oraz za pomocą drobnych nasion.

W miejscach masowego występowania tworzy zwarte łany o dużym zagęszczeniu (ok. 27 tys. osobników/ha) i bardzo dużej biomasie. Wypiera gatunki występujące na zajmowanych przez siebie siedliskach. Pierwsza zanotowana obecność w Polsce to 1787 r.
W warunkach ogrodowych hoduje się również rudbekie nagie o pełnych kwiatach, w hodowli występujące pod nazwą golden glow. Kwitną dłużej (do października) i mają kwiatostany w kształcie kuli. Nie rozprzestrzeniają się na dzikie tereny tak mocno jak ta pierwsza odmiana. Można je spotkać głównie w ogrodach lub na terenach dawnych wsi, które zostały wysiedlone i zniszczone.
Ze względu na późny okres kwitnienia rudbekii nagiej, była ona wykorzystywana nie tylko jako roślina ozdobna, ale również jako roślina miododajna, zapewniająca pożytek dla pszczół w okresie, gdy wiele rodzimych roślin już przekwitło.
Nazwę rudbekia nadał roślinie Karol Linneusz, aby uhonorować jednego ze swoich profesorów – Olafa Rudbecka młodszego - lekarza, humanistę, który ogłosił Szwecję kolebką cywilizacji.
Ogólnie zaś o rudbekii mówi się po angielsku „czarnooka Zuzanna” (Black Eyed Susan), bo jej najpopularniejszy gatunek ma czarne środki, wyraźnie kontrastujące z płatkami. Fantazją wykazali się też Niemcy – dla nich rudbekia to kapelusz chroniący przed słońcem (Sonnenhut).

Dzwonek brzoskwiniolistny (Campanula persicifolia).

Dzwonki brzoskwiniolistne są bylinami rodzimymi, występującymi w Europie i na Syberii. W Polsce rośnie w widnych i suchych lasach, w zroślach i na łąkach.
Posiada owłosioną, prostą łodygę oraz wąskolancetowate, gładkie liście. Pojedyncze, szeroko rozwarte, duże dzwonki koloru białego, fioletowego zebrane są w kilkunastokwiatowe grona. Okres kwitnienia tej byliny przypada na czerwiec oraz lipiec.
Dzwonek brzoskwiniolistny uprawiany jest w ogrodach od setek lat i najładniej prezentuje się m.in. w ogrodach naturalistycznych, rustykalnych, na kwietnej łące. Nadaje się na zróżnicowane rabaty, a także na kwiat cięty. Młode rośliny sadzimy w rozstawie 30- 40 cm.

Gółka długoostrogowa (Gymnadenia conopsea).

Gółka długoostrogowa, gatunek rośliny należący do rodziny storczykowatych. Występuje w Europie i w Azji na obszarach o klimacie umiarkowanym. W Polsce występuje na całym terenie. Jest pospolity w Karpatach i Sudetach (ja spotkałam ją w Bieszczadach), na niżu jest rośliną rzadką.
Roślina podlegająca ścisłej ochronie gatunkowej ze względu na niszczenie naturalnych stanowisk występowania (osuszanie i zaorywanie łąk), a także zrywanie dekoracyjnych kwiatów lub wykopywanie całych okazów przez turystów. Mimo wszystko gółka należy do najpospolitszych krajowych storczyków, szczególnie na terenach górskich i podgórskich. Do najliczniejszych należą populacje w Górach Kaczawskich, które w niektórych latach osiągają do kilku tysięcy kwitnących osobników.

Nazwa rodzaju Gymnadenia pochodzi od greckich słów (gymnos - nagi, aden - gruczoł) i odnosi się do budowy nektarników. Łacińska nazwa conopsea pochodzi od greckiego kónops, co oznacza "jak komar", prawdopodobnie ze względu na podobieństwo części kwiatu (długiej ostrogi) do aparatu gębowego komara.
Bylina. Kwiaty pachnące, kwitną od maja do lipca, zapylane są przez motyle. Do kiełkowania nasion niezbędna jest obecność w glebie pewnego gatunku grzyba, z którym nasiona tworzą symbiozę. Dopiero po kilku latach następuje ich kiełkowanie.

Podbiał pospolity (Tussilago farfara).

Podbiał pospolity to pospolita roślina, rosnąca na łąkach, polanach, przydrożach. Czasem pojawia się także na trawnikach, gdzie jest trudnym do zwalczenia chwastem.
Podbiał pospolity jest podobny do mniszka pospolitego, jednak ma mniejsze kwiaty (średnicy 2-2,5 cm), które pojawiają się na roślinie, zanim wytworzy ona liście (w marcu i kwietniu). Kwiaty są żółte, osadzone na szczycie pędów pokrytych łuskami. Liście podbiału pospolitego są duże, okrągławo sercowate, z płytkimi zatokami i ząbkami na brzegach. Kwiatostany pokazują się, zanim rozwiną się liście. Kwitnie od marca do maja.Młode liście podbiału są całe pokryte białym kutnerem, z czasem włoski pozostają jedynie na spodzie liści. Podbiał pospolity osiąga od 7 do 15 cm wysokości.
Surowcem zielarskim podbiału pospolitego są liście podbiału, rzadziej kwiaty podbiału. Zawierają one m.in. olejek eteryczny, śluz, garbniki, karotenoidy, kwasy organiczne, gorycze, związki mineralne i mikroelementy – zwłaszcza cynk. Liście podbiału zbierane są bez ogonków, od maja do czerwca, kwiaty podbiału zrywa się, gdy tylko zaczną się rozwijać. Po wysuszeniu wykorzystywane są do przyrządzania odwaru.

Podbiał znany był już w starożytności. Naparem z rośliny leczyli znani medycy - Hipokrates, Galen i Pliniusz Starszy. Także wdychanie dymu przez rurkę palących się liści i korzeni podbiału zalecane było jako lekarstwo na suchy, ostry kaszel. We wszystkich chorobach piersiowych stosowany był jako środek wykrztuśny. Znajdował zastosowanie przy astmie i przewlekłym kaszlu, a także podczas zapalenia oskrzeli. Wysuszone i zwinięte liście podbiału były także palone - tak jak papierosy. Podbiał stosowany zewnętrznie pomagał w leczeniu zmian skórnych: ran, czyraków, wrzodów, ropni, odcisków i oparzeń. Był zalecany w przypadku pękających brodawek u kobiet karmiących oraz w łagodzeniu uporczywych bólów głowy. Inne nazwy ludowe i zwyczajowe: białkuch, ośla stopa, końskie kopyto, boże liczko, kniat, kaczyniec, grzybień, białodrzew, gęsie łebki, kwiat szczupaczy.

Goździk kropkowany (Dianthus deltoides).

Goździk to roślina z rodziny goździkowatych, która w stanie dzikim rośnie w Europie, Azji i Afryce Północnej. Obecnie znanych jest około trzystu gatunków goździków, z czego w Polsce występuje jedenaście. Goździk kropkowany jest byliną, która w naturze rośnie w Europie oraz Azji – spotkać go można niemal na całym kontynencie europejskim, na Syberii, jak i na Półwyspie Indyjskim. Goździki kropkowane pospolicie występują także w Polsce, gdzie porastają piaszczyste, suche łąki, zarośla, polany, pastwiska, nieużytki, nasłonecznione stoki i zbocza. Byliny te w naturze występują na nizinach, wyżynach i w niższych warstwach gór. Często stosowane są jako ozdobne rośliny uprawne. Goździki kropkowane to rośliny wieloletnie, które w naszym klimacie mogą zimować w gruncie (są mrozoodporne). Pędy goździków są lekko wzniesione oraz płożące, rośliny tworzą więc luźną darń.  Goździki dorastają do wysokości około 10-20 cm, a w czasie kwitnienia pędy kwiatowe mogą osiągać wysokość około 30-40 cm. Łodygi są omszone, pokryte krótkimi włoskami.

Kwiaty goździków kropkowanych nie wydzielają zapachu. Co ciekawe – zamykają się na noc.

Owoce goździków kropkowanych mają postać torebek, w których znajdują się bardzo liczne, drobne nasionka. Goździki kropkowane są często uprawiane w przydomowych ogródkach. Swoją popularność zawdzięczają dekoracyjnym kwiatom barwy białej, różowej, liliowej, czerwonej, purpurowej. Goździki kwitną dosyć długo, bo od czerwca do końca września, więc mogą być ozdobą ogrodu przez kilka miesięcy. Goździki kropkowane najpiękniej prezentują się posadzone w grupach. Mogą być stosowane jako rośliny okrywowe i zadarniające, ponieważ szybko się rozrastają dzięki płożącym się pędom. Idealnie sprawdzą się na stanowiskach bardzo słonecznych i dość suchych (są odporne na suszę).

Śniedek baldaszkowaty (Ornithogalum umbellatum)

Śniedek baldaszkowaty – gatunek bylin należący do rodziny szparagowatych (należy do niego ok. 100–150 gatunków roślin). Silnie rozrasta się tworząc kobierzec białych kwiatów w kształcie gwiazdek. Występuje dziko na terenie Europy (z wyjątkiem jej części północnej), w północno-zachodniej Afryce, w Turcji i na Cyprze. Jako roślina introdukowana i zdziczała spotykany jest w Ameryce Północnej i w Australii.
W Polsce częsty na południu i zachodzie kraju, nie występuje w części północno-wschodniej.

Kwiaty Pojedyncze kwiaty osadzone na długich, poziomych szypułkach, zebrane (po 6–20 na szypułkach dł. 20–30 cm) w kwiatostan, na szczycie baldachogroniasty. Kwiaty śnieżnobiałe średnicy ok. 2 cm, delikatne, zebrane w wiechy, kształtem przypominają małe gwiazdki. Kwiaty otwierają się tylko w słoneczne dni ok. godziny 10-11, a zamykają między 15.00 a 16.00.  Z zewnątrz kwiaty są zielono paskowane.

Kwitnie najczęściej od połowy kwietnia do końca maja.

Gatunek podlegał w Polsce ścisłej ochronie gatunkowej od 1983 do 2014 roku.

Świerzbnica polna (Knautia arvensis).

Świerzbnica polna to bardzo pospolita roślina pojawiająca się na całym terenie Polski – szczególnie popularna jest na niżu i w niższych partiach górskich. Pojawia się jako chwast w uprawach różnego typu, ale jest to rzadkie zjawisko – częściej pojedynczo lub w małych zbiorowiskach występuje na suchych łąkach, w zaroślach, na miedzach i przydrożach, rośnie także na skrajach pól. Preferuje gleby średnie, szczególnie lessowe i rędziny, o gliniastym podłożu. Lubi stanowiska suche i słoneczne, zasobne w węglan wapnia, którego potrzebuje w dużych ilościach do rozwoju. Kwitnienie świerzbnicy polnej rozpoczyna się w maju  trwa aż do końca września. Na jednej łodydze mogą znajdować się zarówno kwiaty obupłciowe, jak i wyłącznie żeńskie, które różnią się przede wszystkim wielkością – te pierwsze są większe, mają liliowy lub czerwony kolor korony, bardzo rzadko zdarzają się białe. Kwiaty żeńskie są wyraźnie mniejsze. Owocem jest zielona lub żółta niełupka, która cała jest pokryta mikroskopijnymi włoskami. Roślina może się rozmnażać również poprzez podziemne rozłogi korzeniowe.

Pod ziemią świerzbnica posiada rozgałęzione kłącze i korzeń palowy, który dorasta do 1 metra długości. Nad ziemią wyrasta sztywno wzniesiona gałęzista łodyga w całości pokryta dość gęstymi włoskami. Ponadto w dolnej części ma szczecinki skierowane w dół. Bylina ta ma wysokość od 30 do 80 cm. Posiada liście o zmiennym kształcie i różnym stopniu owłosienia, w dole łodygi gęsto a w górze odlegle ulistnione. Liście są matowe, szarozielone, owłosione lub nagie. Dolne ogonkowe, jajowato lancetowate o długości 20-70 cm, niepodzielne, całobrzegie lub ząbkowane. Górne o blaszce liściowej głęboko wciętej, siedzące, pierzastodzielne, naprzeciwległe, odlegle ząbkowane. Owocem świerzbnicy jest owłosiony orzeszek, opatrzony organem lotnym lub czepnym, powstałym z rozrośniętego kielicha.

Świerzbnica dziś uznawana jest za chwast, ale w przeszłości była stosowana w medycynie ludowej.

Roślina zawiera m.in. irydoidowe związki chromogenne, saponiny, fenolokwasy, fitosterole, garbniki i flawonoidy.

Związki występujące w roślinie zapobiegają:

toksycznym uszkodzeniom wątroby

obniżają poziom cholesterolu we krwi,

działają przeciwzapalnie i cytostatycznie,

mają działanie przeciwnowotworowe,

działają uspokajająco, rozkurczowo, rozszerzają naczynia wieńcowe,

zapobiegają dusznicy,

Ziele i kłącza stosowane były w leczeniu chronicznych chorób skórnych (świerzb, owrzodzenia, wypryski, pokrzywki, grzybica) i zmian rakowych.

Wewnętrznie odwar zalecano przy kaszlu, zapaleniu gardła, oskrzeli, zatok i zapaleniu opłucnej.

Mocno pachnące kwiaty świerzbnicy wabią owady – pszczoły i motyle dzienne, które je zapylają.

Nasiona roznoszone są przez mrówki.

Groszek leśny (Lathyrus sylvestris).

Groszek leśny – gatunek rośliny z rodziny motylkowatych. Naturalny obszar występowania obejmuje niemal całą Europę, Maroko w Afryce Północnej oraz Syberię Zachodnią i Kaukaz. Kwitnie od lipca do sierpnia. Rośnie w lasach, zaroślach i na suchych łąkach. W Polsce jest pospolity na całym niżu oraz w niższych położeniach górskich. 

Łodyga leżąca, wznosząca się lub pnąca o długości od 100 do 200 cm. Jest niezbyt szeroko oskrzydlona. Wszystkie liście złożone z jednej tylko pary listków. Listki lancetowate, ostro zakończone, zazwyczaj 3-5 nerwowe. Z osadki liści wyrasta wąs czepny. Ogonki liściowe oskrzydlone, o skrzydełkach zazwyczaj węższych od skrzydełek łodygi. Przylistki wąskolancetowate, o szerokości około 4 razy mniejszej od szerokości łodygi wraz z jej skrzydełkami. Kwiaty motylkowe, o długości 13-18 mm (wyjątkowo do 20 mm), zebrane w 3-5 kwiatowe grono. Są różowe z ciemniejszym, prążkowanym i na grzbiecie zielonawym żagielkiem. Łódeczka zielonawa z purpurowym szczytem.
Owoce to przeważnie nagie strąki. Na nasionach znajduje się znaczek otaczający co najmniej połowę ich obwodu.

Kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine).

Kruszczyk szerokolistny jest wieloletnią rośliną wytwarzającą pęd osiągający do 1 m wysokości. Łodyga wzniesiona, pojedyncza i nierozgałęziająca się, wyrasta z podziemnego kłącza o krótkich międzywęźlach. Łodyga zielona lub z odcieniem czerwonawym, zwłaszcza u nasady. Dolna, bezkwiatowa część łodygi naga. 
Kruszczyk szerokolistny jest rośliną miododajną i owadopylną, zapylaną przez błonkówki. 
Wraz z kukułką szerokolistną i plamistą, należy do najpospolitszych krajowych storczyków, których egzystencja nie jest bezpośrednio zagrożona. Mimo, że jest rośliną okazałą jeśli chodzi o rozmiary, nie należy do często zrywanych lub wykopywanych storczyków ze względu na niezbyt barwne kwiaty, które są zielonkawe a nie czerwone, żółte lub inny rzucający się w oczy kolor.

W Polsce wyróżnia się dwa podgatunki, ssp. helleborine, którego kwiaty charakteryzują się lekko różowym zabarwieniem a guzki są duże i wyraźne, oraz spp. viridis, o kwiatach zielonożółtych, którego guzki są małe lub nie ma ich w ogóle. Poza krajem spotyka się cały szereg podgatunków i form, część z nich została uznana za osobne gatunki. Gatunek bardzo zmienny.
Kruszczyk szerokolistny jest obcym gatunkiem inwazyjnym w Ameryce Północnej i jest tam zwalczany.

Kruszczyk szerokolistny tak jak wszystkie storczykowate w Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.

Jasieniec piaskowy (Jasione montana L.).

Jasieniec piaskowy jest to roślina zielna, dwuletnia lub wieloletnia. Jej wysokość może wynosić do 30 cm. Posiada wzniesioną łodygę, owłosioną na dole. Liście są drobne, zebrane w rozetkę, skrętoległe i zawsze owłosione. 
Kwiaty mają jasnoniebieski kolor i zebrane są w gęste, kuliste kwiatostany na szczycie pędów. Główki kwiatów bywają różnej wielkości - zwykle 1,5 -2 cm.
Jasieniec piaskowy należy do rodziny dzwonkowatych. Jego inne nazwy to: jasieniec pospolity, jasionek, kolnik, pawiniec, pawiniec pospolity. 
Główka kwiatu jest otoczona okrywą złożoną z licznych, zaostrzonych, grubo ząbkowanych, zielonych podsadek, dzięki którym kwiatostan przypomina pojedynczy kwiat.

Zwykle rośnie w miejscach suchych i piaszczystych, stąd też jego nazwa. Jest rośliną wskaźnikową gleb bez wapiennych. Kwitnie od czerwca do września i jest owadopylny. Owoc to 5-kanciasta, dwukomorowa torebka. Nasiona są rozsiewane przez wiatr.
Zawiera alkaloidy.

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.).

Dziurawiec zwyczajny - w Polsce jest bardzo pospolity. Rośnie praktycznie wszędzie, nie przeszkadzają mu ubogie gleby. Należy do najpopularniejszych ziół, ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie. Wymieniany też pod nazwami: dziurawiec pospolity, świętojańskie ziele, ruta polna, ziele św. Jana, krzyżowe ziele, arlika. Ze względu na swoje właściwości uczulające dziurawiec zwyczajny jest w Rosji nazywany: zwieroboj, co dosłownie oznacza zwierzobójca.
Kwitnie od czerwca do sierpnia i wytwarza duże ilości pyłku, który zwabia liczne owady.
Natomiast zbiór dziurawca zazwyczaj odbywa się, a może bardziej odbywał się dokładnie 24. czerwca, stąd jego ludowe nazwy, jak świętojańskie ziele lub ziele św. Jana.

Dziurawiec ma liczne zastosowania m.in. w leczeniu zaburzeń trawienia, schorzenia wątroby i woreczka żółciowego oraz zapalenia dróg moczowych. 
Dziurawiec może mieć również zastosowanie w kuchni: młode listki można dodawać do dań z ryby oraz sałatek. W momencie kiedy spojrzymy na liście dziurawca może dostrzec malutkie dziureczki (stąd nazwa dziurawiec), w rzeczywistości są to maleńkie zbiorniczki oleju, gdyż z dziurawca można także produkować olej. 
Świeże kwiaty dziurawca zwyczajnego roztarte w palcach wydzielają czerwony sok (stąd jedna z ludowych nazw dziurawca to krewka Matki Boskiej).
Dziurawiec jest stosowany w medycynie od tysiącleci. Był lekiem na wszystko (stąd inna nazwa – ziele na 99 dolegliwości).
W dawnych czasach przypisywano dziurawcowi działanie magiczne, wierzono, że roślina chroni przed czartami i złymi czarami.
Dawniej uważano także, że dziurawiec chroni kobiety ciężarne przed dziwożonami – demonami, które im szkodzą.

Wierzbówka kiprzyca (Chamaenerion angustifolium).

Wierzbówka kiprzyca zwana również wierzbownicą kiprzycą jest pospolitą byliną z rodziny wiesiołkowatych. Polska nazwa rodzajowa pochodzi od liści przypominających liście wierzby. W Polsce występuje zarówno na niżu, jak i w górach. Rośnie na polanach, zrębach, skrajach lasów i w zaroślach. Wierzbówka kiprzyca porasta brzegi wilgotnych lasów. Rośnie w kępach i z daleka tworzy wrażenie palącego się lasu. Widok ten jest jeszcze bardziej widowiskowy, gdyż zioło to lubi rosnąć w miejscach wypalonego lasu. Wierzbówka kiprzyca rośnie na każdym rodzaju gleby. Nowo rozkopane miejsca lub doły szybko porastają ziołem. Chociaż lubi także gleby żyzne, wilgotne. Zioło to można również znaleźć rosnące w Górach Skalistych. Z kłącza wyrastają liczne czerwone łodygi, o wysokości 50-150 cm z lancetowatymi liśćmi ułożonymi skrętoległe. Kwitnie od lipca do sierpnia, pokrywając wierzchołek łodygi różowoczerwonymi kwiatami. Jest rośliną miododajną, zapylają ją błonkoskrzydłe.

Wierzbówka kiprzyca posiada właściwości ściągające oraz uśmierzające. Dzięki tym właściwościom zioło stosuje się w leczeniu rozwolnień, nadmiernego śluzu w organiźmie, zapalenia okrężnicy oraz w leczeniu jelita wrażliwego. Z wierzbówki kiprzycy przygotowuje się maści, które są stosowane w celu łagodzenia problemów skórnych u dzieci. Zioło to jest z powodzeniem stosowane w Austrii oraz w Niemczech w leczeniu problemów związanych z prostatą.
Młode liście zioła są zbierane wiosną i latem, natomiast kłącza wczesną wiosna lub na jesieni. Liście dodaje się do wszelkiego rodzaju sałatek. Natomiast po ich ususzeniu i poddaniu procesowi fermentacji, przyrządza się z nich zieloną herbatę, która posiada właściwości nasenne oraz lekko uspokajające. Kłącza wierzbówki kiprzycy można jeść na surowo lub przerabiać na mąkę, którą następnie używa się do pieczenia chleba. Chleb upieczony z mąki wierzbówki kiprzycy posiada lekko orzechowy posmak. Jest bardzo zdrowy.

Sadziec konopiasty (Eupatorium cannabinum L.).

Sadziec konopiasty jest dużą byliną z rodziny złożonych (astrowate). Występuje w Europie, północnej Afryce oraz zachodniej Azji. W Polsce jest pospolity na terenie całego kraju. Najchętniej zasiedla tereny o stosunkowo dużej wilgotności, skraje wilgotnych lasów i zarośli, brzegi wód, zręby, rowy. Bardzo szybko wkracza na niekoszone wilgotne łąki i znajduje tam bardzo dobre warunki. Liście naprzeciwległe, dłoniastodzielne (najczęściej 3-5-dzielne) o lancetowatych, grubo piłkowanych brzegach. Rurkowate kwiaty, z pięciopłatkową koroną, zebrane w gęste baldachogrona, wzniesione na szczycie czerwonawej, pustej łodygi. Kwitnienie przypada na okres od lipca do początków września. Roślina wytwarza olejki eteryczne, które wabią niezliczone ilości motyli i innych owadów, natomiast duża ilość nektaru zapewnia im solidną pożywkę. Jest rośliną leczniczą (ale jednocześnie też trującą!), a jego zdrowotne właściwości znane były już w starożytnej Grecji. Surowcem leczniczym są ususzone liście, łodygi oraz korzeń lub sporządzana z nich nalewka. Uważa się, że preparaty z sadźca zwiększają odporność organizmu, poprawiają trawienie, przemianę materii, działają wzmacniająco, przeciwgorączkowo, żółciopędne i napotnie. Skuteczne są przy leczeniu grypy i chorób wirusowych. Dawniej, roślina ta, pomagała mieszkańcom Ameryki Północnej leczyć ciężkie choroby zbliżone do grypy, zwane gorączką łamiącą. Sadziec dostarczał niegdyś niebieskiego barwnika do farbowania tkanin

Mydlnica lekarska (Saponaria officinalis L.).

Jest to gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych. Posiada wiele ludowych nazw: pieniące się ziele, ziele pilśnierza, mydlnik, mydlnikowy korzeń, lipnica, psi goździk, zajęcza cebula.
Jako roślina wieloletnia rośnie na miedzach i nieużytkach, na obrzeżach lasów, w zaroślach nad brzegami rzek, w rowach, na suchych brzegach stawów tworząc czasami rozpoznawalne z daleka łany.
Jest rośliną ruderalną, rosnącą często w pobliżu ludzkich siedlisk. Jest też rośliną wskaźnikową podłoża żwirowatego, kamienistego lub piaszczystego, mało wymagającą co do gleby. Mydlnica już w starożytności używana była do mycia, czyszczenia odzieży i prania tkanin. Z jej korzeni sporządzano odwary, które pieniąc się całkiem obficie bardzo dobrze odtłuszczały skórę. Zaletą tego ziołowego środka jest to, że nie powoduje alergii, nie wysusza i usuwa plamy na skórze. Zapach kwiatów zwabia motyle nocne (ćmy), które je zapylają. Nasiona mydlnicy rozsiewane są przez wiatr.Pracownicy przemysłu tekstylnego z Nowej Anglii czyścili i dodawali grubości nowo utkanym ubraniom przy pomocy mydlnicy. Proces ten nazywany był pilśnieniem, stąd inna nazwa tej rośliny – „zioło pilśnierza”.

Komonica zwyczajna (Lotus corniculatus L.).

Komonica zwyczajna nazywana też pospolitą lub rożkową, to wieloletnia, trwała roślina z rodziny motylkowych, często uprawiana jako roślina pastewna. W naturze najchętniej zasiedla słoneczne łąki, przydroża, rowy, wzgórza i widne, leśne polany, wybierając gleby lekkie, przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne i posiadające zasadowy odczyn pH. Komonica zwyczajna jest jednak rośliną bardzo wytrzymałą i tolerancyjną w stosunku do warunków siedliskowych, dlatego może również rosnąć na innych typach podłoża. Komonica jest też gatunkiem bardzo odpornym na niskie temperatury (wytrzymuje mrozy do – 25 °C) i dobrze znosi krótkotrwałe susze.

Krwawnik kichawiec (Achillea ptarmica L.).

Krwawnik kichawiec  – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Występuje dziko w niemal całej Europie z wyjątkiem jej południowych krańców. Zawleczony do Ameryki Północnej. W Polsce rozpowszechniony na Pomorzu Zachodnim, Ziemi Lubuskiej i Dolnym Śląsku, poza tym rozproszony lub rzadki.
Osiąga wysokość do 1,5 m.  Występuje w wilgotnych zaroślach i łąkach, nad trawiastymi brzegami wód. Kwitnie od lipca do września. Surowcem zielarskim jest kłącze. Zawiera m.in. prowitaminę A, witaminę C (niewiele), olejek eteryczny, nieco garbników i sole mineralne. Wywar jest specyfikiem wiatropędnym, moczopędnym i słabym przeczyszczającym, a także słabym przeciwbólowym. Jego picie bywa zalecane w chorobach nerek i dróg moczowych, osłabieniu, wyczerpaniu fizycznym oraz psychicznym i dolegliwościach gośćcowych.

Cykoria podróżnik (Cichorium intybus L.).

Inne nazwy: cykoria zwyczajna, batogi św. Jana, kozi mlecz, podróżnik lekarski, podróżnik błękitny, podróżnik polny, popie rurki, podróżnik pospolity, miododajna królewna. Nazwa podróżnik wzięła się stąd, że rośnie często na pastwiskach, łąkach, miedzach, przy drogach, jakby „chciała podróżować”. 

Kwiaty otwierają się tylko rano ok. godziny 6 lub 7, a zamykają się koło południa; szybko więdną. Jeśli występuje na suchych miejscach, zrzuca część liści aby zmniejszyć powierzchnię parowania. W ten sposób chroni się przed wysychaniem. 

Roślina jadalna -  młode listki można dodawać do sałatek, ze względu na zawartość witamin C, B i mikroelementów; korzenie po ususzeniu, zmieleniu i uprażeniu do dziś używa się jako surogatu kawy. Przy prażeniu zawarta w korzeniu inulina przemienia się w związek o aromacie przypominającym kawę. 

Roślina ozdobna – często sadzi się w zegarach kwiatowych z powodu regularnego otwierania się i zamykania kwiatostanów. 

Według legendy kwiaty cykorii swój niebieski kolor zawdzięczają oczom dziewczyny, płaczącej za straconym ukochanym.