wtorek, 14 lipca 2015

Wrona siwa (Corvus cornix).


Wrona siwa, to podgatunek wrony, powszechnie występujący w Polsce. Jest dość duża, czarna, występująca zarówno w miastach jak i na wsiach. 
Nie wyróżnia się dymorfizmu płciowego.  Grzbiet i brzuch popielate, natomiast górna część piersi, głowa, skrzydła i ogon czarne z metalicznym połyskiem. Dziób czarny, masywny, nieco zakrzywiony. Tęczówki oczu są ciemnobrązowe.
W porównaniu z gawronem ma masywniejszy dziób, bardziej zaokrągloną sylwetkę, płaskie czoło i całkowicie odsłonięte nogi. Mało płochliwa i bardzo szybko przystosowuje się do terenów zurbanizowanych i obecności człowieka, choć jest ostrożniejsza i czujniejsza niż kawki i gawrony. Jest towarzyska i w trakcie migracji lub po okresie lęgów przyłącza się do stad kawek i gawronów (te są podobnej wielkości do wron). Wrona jest ptakiem, który jest wszystkożerny. Żywi się pokarmem zwierzęcym i roślinnym. Jeśli chodzi o pokarm zwierzęcy, wrona zjada drobne ssaki, jaja ptaków jak i pisklęta. Z uwagi na to, że potrafi zabijać i zjadać pisklęta kur, uważana jest za szkodnika. Potrafi także niszczyć lęgi ptaków łownych. Z innych pokarmów żywi się między innymi odpadkami i częściami roślin.   


Gniazdo buduje na obrzeżach lasów, zazwyczaj w wierzchołku wysokiego drzewa - najczęściej sosny, w rozwidleniu grubych gałęzi w koronach drzew. Jest to płaska platforma tworząca koszyk zbudowana jest z patyków, gałązek, wylepiona gliną lub błotem, a wymoszczona często materiałem w kolorze rudym – łykiem drzew, często topól, trawami, włosiem, mchem, korzonkami lub piórami kur domowychW przeciwieństwie do gawronów wrony gnieżdżą się zawsze pojedynczo na drzewach. Wrona siwa tworzy trwałe pary. Wyprowadza 1 lęg w ciągu roku, w okresie od marca do maja. Samica składa od 3 do 6 jaj, a okres inkubacji trwa ok 19-21 dni. 
Gdy partnerka siedzi na jajach lub opiekuje się młodymi, samiec niestrudzenie dostarcza pokarm. Po pewnym czasie, gdy te podrosną, matka również zaczyna przynosić im pożywienie. Początkowo dostają owady i ich larwy, a później myszy, pisklęta innych ptaków i młode małe ssaki. Pisklęta - gniazdowniki, opuszczają gniazdo po ok. 5 tygodniach.
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ochroną gatunkową częściową od 15.03 do 30.06.


sobota, 11 lipca 2015

Przeplatka atalia (Melitaea athalia).


Przeplatka atalia to jeden z najpospolitszych motyli Polski. W naszym kraju występuje 9 gatunków przeplatek. Atalia charakteryzuje się dość dużą zmiennością w obrębie gatunku. Rozpoznanie ich po wierzchniej stronie skrzydeł jest trudne, występują tu drobne różnice lecz nie dają one pewności na rozpoznanie gatunku. Identyfikacja jest możliwa oczywiście dzięki zbadaniu narządów kopulacyjnych, ale nie tylko, możliwe staje się to również  dzięki wzorze na spodniej stronie skrzydeł.
Chodzi tu o spodnią stronę skrzydeł, a dokładnie o krawędzie drugiej pary. Tak więc: pole przy zewnętrznym brzegu skrzydła jest takiej samej barwy jak sąsiadujące z nim półksiężycowate plamy. U innych gatunków owe pole ma ciemniejszą barwę. 


Przeplatkę można spotkać głównie na obrzeżach lasów, zrębach i przyleśnych łąkach. Pokarmem tego motylka, jak i wielu innych jest nie tylko nektar kwiatowy, ale może także pić wodę z przydrożnych kałuż oraz wysysać soki z owoców, odchodów i padliny. Imago (dorosłe osobniki) latają od połowy maja do pierwszej połowy sierpnia. Motyle te najbardziej aktywne są w słoneczne dni. Na obszarach lęgowych tworzą zwarte kolonie. Rzadko kiedy oddalają się od nich.
Dorosłe motyle żyją od 5 do 10 dni. Kopulacja odbywa się na kwiatach oraz w trawie. Muszą być wtedy wyjątkowo czujne, gdyż są wtedy bardziej narażone na upolowanie przez drapieżniki. Po odbytej kopulacji samiczka składa biało-żółte, okrągłe jajeczka w zwartych złożach na spodniej stronie roślin żywicielskich, czyli babki lancetowatej, przetacznikach, chabrach, rdestach i kozłku lekarski. Początkowo gąsienice żerują gromadnie, lecz z upływem czasu usamodzielniają się i dalsze życie spędzają samotnie. Zazwyczaj ma jedno pokolenie, rzadziej dwa. Zimują gąsienice, do przepoczwarzenia się dochodzi późną wiosną.    

piątek, 10 lipca 2015

Ścierwica (Sarcophaga).


Ścierwica mięsówka jest to jedna z najbardziej rozpowszechnionych muchówek w Polsce. Zarówno w naturze, jak i w atlasach. Mimo tego tak naprawdę ciężko ją odróżnić od kilku blisko spokrewnionych z nią gatunków. Tak jak u większości trudno rozpoznawalnych gatunków jest to możliwe tylko po narządach rozrodczych męskich. W naszym kraju mamy ok 50 gatunków ścierwic,
wszystkie one należą do rodziny ścierwicowatych, liczącej w Polsce ok 130 gatunków.
Ścierwice pod względem wyglądu są dość charakterystyczne. Osiągają spore rozmiary maksymalnie 1,5 cm. Co ciekawe samce są większe u samic, co u owadów jest rzadkością (zwykle jest na odwrót).
Cechują się czarnym ubarwieniem z szarymi elementami. Charakterystyczna jest szaroczarna krata na odwłoku. Na głowie znajdują się duże, czerwone oczy, a jej przód jest jasny, prawie, że biały.
Spotkać je można praktycznie wszędzie. Ja swoją sfotografowałam na krzaku malin.


Samce ścierwic są bardzo agresywnymi muchówkami. Kiedy spotkają się dwa samce dochodzi pomiędzy nimi do bójki. Walki te nie kończą się śmiercią, lecz przegrany musi opuścić dane terytorium. Zdarza się, że owe samce atakują również inne owady. 
Kopulacja odbywa się w równie agresywny sposób. Samiec próbuje najprawdopodobniej zmusić samice, towarzyszy temu bardzo dużo brzęczenia. Zapłodnione samice szukają miejsca do złożenia jaj, a raczej już larw gdyż ścierwice są jajożyworodne. 
Przez lata uważano, że larwy ścierwic rozwijają się na padlinie. Okazało się jednak, że nie dotyczy to wszystkich przedstawicieli tego rodzaju, m.in. ścierwicy mięsówki. Dorosłe osobniki pojawiają się na padlinie tylko ze względu na pokarm. Natomiast larwy ścierwic rozwijają się w dżdżownicach. Samica składa jaja (larwy) tuż przy norkach dżdżownic. Larwy wchodzą do tych norek w poszukiwaniu swojej ofiary. Kiedy ją znajdują wnikają do środka zazwyczaj przez siodełko i zżerają od środka. Po kilku dniach są już gotowe do przeobrażenia. U innych ścierwic, ich ofiarami stają się inne bezkręgowce. Są jednak gatunki których larwy rozwijają się na padlinie, również na ludzkich zwłokach.   

czwartek, 9 lipca 2015

Sadziec konopiasty (Eupatorium cannabinum L.).

Sadziec konopiasty jest dużą byliną z rodziny złożonych (astrowate). Występuje w Europie, północnej Afryce oraz zachodniej Azji. W Polsce jest pospolity na terenie całego kraju. Najchętniej zasiedla tereny o stosunkowo dużej wilgotności, skraje wilgotnych lasów i zarośli, brzegi wód, zręby, rowy. Bardzo szybko wkracza na niekoszone wilgotne łąki i znajduje tam bardzo dobre warunki. Liście naprzeciwległe, dłoniastodzielne (najczęściej 3-5-dzielne) o lancetowatych, grubo piłkowanych brzegach. Rurkowate kwiaty, z pięciopłatkową koroną, zebrane w gęste baldachogrona, wzniesione na szczycie czerwonawej, pustej łodygi. Kwitnienie przypada na okres od lipca do początków września. Roślina wytwarza olejki eteryczne, które wabią niezliczone ilości motyli i innych owadów, natomiast duża ilość nektaru zapewnia im solidną pożywkę. Jest rośliną leczniczą (ale jednocześnie też trującą!), a jego zdrowotne właściwości znane były już w starożytnej Grecji. Surowcem leczniczym są ususzone liście, łodygi oraz korzeń lub sporządzana z nich nalewka. Uważa się, że preparaty z sadźca zwiększają odporność organizmu, poprawiają trawienie, przemianę materii, działają wzmacniająco, przeciwgorączkowo, żółciopędne i napotnie. Skuteczne są przy leczeniu grypy i chorób wirusowych. Dawniej, roślina ta, pomagała mieszkańcom Ameryki Północnej leczyć ciężkie choroby zbliżone do grypy, zwane gorączką łamiącą. Sadziec dostarczał niegdyś niebieskiego barwnika do farbowania tkanin


środa, 8 lipca 2015

Trznadel zwyczajny (Emberiza citrinella).



Po skowronku to najpospolitszy w Polsce ptak terenów otwartych. Zajmuje wiele siedlisk – różnorodne obszary dobrze nasłonecznione, będące mozaiką zadrzewień, krzewów i terenów otwartych, np. obrzeża widnych lasów liściastych i borów, pola, łąki (choć musi tu rosnąć choć parę drzew lub krzewów), polany, zarośla, drzewa owocowe, sady, budynki i ogrody.
Spotkać go można od nizin po piętro kosodrzewiny i w pobliżu potoków i rzek. Unika miast, choć jest spotykany na obrzeżach wsi (zimą odwiedza je stadami). Nie występuje też w zwartych drzewostanach. Trznadle nie boją się ludzi, więc można je zobaczyć na wsiach, przy szosach, gdzie wyszukuje ziaren i nasion najróżniejszych chwastów.
Wczesną wiosną zimowe stada zaczynają się rozpadać. Poszczególne pary szybko obejmują swoje odpowiednie terytoria lęgowe na obszarach pokrytych mozaikowym krajobrazem – z terenami otwartymi i zadrzewieniami. Upatrzone rewiry samce zaciekle bronią przed rywalami. Przed wybraną partnerką natomiast stroszą się z opuszczonymi skrzydłami i rozłożonym ogonem, który w ten sposób odsłania białe obrzeżenia ogona i rdzawy kuper. W trakcie zalotów partnerzy podnoszą się z ziemi i pokazują sobie źdźbła i kłosy traw aby prawdopodobnie zamanifestować gotowość do założenia gniazda. Tworzone pary są monogamiczne. W ciągu roku wyprowadza 2 lub 3 lęgi, od kwietnia do lipca. Składa 3 do 5 białawych, niebieskawych lub fioletowawych jaj z nitkowatymi szarofiołkowymi plamkami. Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.

wtorek, 7 lipca 2015

Bielinek kapustnik (Pieris brassicae).




Tło wewnętrznych powierzchni skrzydeł jest prawie czysto- białe, u obu płci narożniki przednich skrzydeł są czarne, u samic na przednim skrzydle znajdują się 2 czarne plamki, których u samców nie ma, spodnia część skrzydeł ma zabarwienie lekko żółtawe- u samic żółta barwa jest mocniejsza.
Kropka na skrzydłach po stronie zewnętrznej jest bardzo dobrze widoczna u samic.
Dawniej kapustnik występował w mniejszych ilościach, do eksplozji rozwoju tego gatunku przyczynił się rozwój rolnictwa a w szczególności upraw jego ulubionej rośliny żywicielskiej- kapusty. W związku z tym, że gąsienice bielinka kapustnika zjadają liście kapusty, traktuje się je jako szkodniki, stosowane środki chemiczne działają jednak znacznie silniej na inne gatunki motyli, a na kapustnika tylko chwilowo. Pierwotnymi roślinami pokarmowymi bielinka kapustnika są: gorczyca polna, rzodkiew świrzepa i inne rośliny krzyżowe.
Co kilkanaście lub kilkadziesiąt lat, gdy następuje duży wzrost liczebności tych owadów, bielinki masowo migrują na południe Europy. Pokonują wówczas nawet Alpy. Lecą tysiącami (czasem nawet w liczbie milionów) tuż nad ziemią.

piątek, 3 lipca 2015

Zmorsznik mały (Pseudovadonia livida).



Głowa i przedplecze czarne. Pokrywy brązowożółte. Zarówno pokrywy, jak przedplecze pokryte żółtymi włoskami. Golenie 2 i 3 pary nóg brunatne. Czułki czarne, poszczególne człony bez rozjaśnień u nasady.
Na pierwszy rzut oka, można go pomylić z bardzo podobnym zmorsznikiem płaskoczułkim.
Wystarczy spojrzeć na czułki. Jak wskazuje polska nazwa gatunkowa, u zmorsznika paskoczułkiego, występują żółte paseczki, w dolnej części, każdego z członów czułków. U jego małego kuzyna, czułki te, w całości są czarne. 
Bardzo pospolity, jedna z najliczniejszych kózek. Dorosły owad żywi się pyłkiem, natomiast larwy żerują w przegrzybiałym drewnie.

czwartek, 2 lipca 2015

Szablak krwisty (Sympetrum sanguineum).




Szablak krwisty – to najbardziej znany przedstawiciel szablaków i jeden z najbardziej charakterystycznych… do tego stopnia, że naprawdę trudno go pomylić z innymi gatunkami.
Samiec szablaka krwistego ma jaskrawoczerwone, wręcz krwiste ubarwienie, co wyróżnia go spośród innych szablaków. Czerwień jednak nie ogranicza się tylko do odwłoka. Również czoło tej ważki jest wyraźnie czerwone, co różni go od samców innych, podobnych gatunków. Między oczami, a czołem, brak charakterystycznego dla wielu gatunków, czarnego szwu.
Inną ważną cechą są jednolicie czarne nogi, bez zbędnych, żółtych dodatków. Ponadto, na 8 i 9 segmencie odwłoka znajdują się czarne plamki, zaś po jego bokach są umieszczone czarne linie, podkreślające jego ostre brzegi. 
Samica szablaka ma barwę żółto-brązową, bądź nieco rzadziej czerwonawą. Na spodzie jej odwłoka często znajduje się szary nalot. W odróżnieniu od samca, samice mają jasno-żółty nadustek oraz czoło, jednak ich nogi, także mają jednolitą, czarną barwę. Ważki obu płci osiągają wymiary od 3,4 do 4 cm, zaś rozpiętość skrzydeł to jakieś 5,5-6 cm. Szablak ten jest jednym z naszych najpospolitszych gatunków. Często można go spotkać na różnych trawiastych obszarach, gdzie chętnie wygrzewa się na uschniętych kłosach traw lub gałęziach krzewów i drzew. Ważki te możemy spotkać od czerwca bądź lipca (z tym to różnie bywa) aż do końca października. Szczyt ich aktywności przypada na sierpień i wrzesień. Gody odbywają się w locie nad powierzchnią wody, ale także na krzewach lub innych niewysokich roślinach. Połączone w tandem szablaki krwiste podczas składania jaj niemal zanurzają się w wodzie. Samica składa zapłodnione jaja na powierzchni wody wykonując naprzemienne ruchy odwłokiem. Samiec w tym czasie (zwykle w II etapie składania jaj) znajduje się w pobliżu, by chronić samicę przed zbliżaniem się jakichkolwiek samców. 
Zapłodnione jajeczka (białe) bywają też zrzucane na np. mech torfowiec, trawę i inne rośliny, które tylko wiosną zalewane są przez wody roztopowe. Jaja szablaków pozostają przez zimę w miejscu gdzie zostały złożone i dopiero wiosną dostają się do wody. Wówczas rozwijają się z nich larwy i jeszcze tego samego roku przeobrażają się w osobniki dojrzałe.